महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना
महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGA) ही भारत सरकारची एक महत्वाची योजना आहे, जी ग्रामीण भागातील लोकांना रोजगाराची हमी देण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. ही योजना 2005 मध्ये लागू झाली.
या योजनेअंतर्गत, ग्रामीण भागातील प्रत्येक कुटुंबातील प्रौढ सदस्यांना दरवर्षी किमान 100 दिवसांचा मजुरीचा रोजगार देण्याची हमी दिली जाते. काम मुख्यतः रस्ते बांधकाम, जलसंधारण, वृक्षारोपण, सिंचन कामे, तलाव दुरुस्ती अशा विकासात्मक कामांमध्ये दिले जाते.
मुख्य उद्दिष्टे:
- ग्रामीण भागातील बेरोजगारी कमी करणे
- लोकांना त्यांच्या गावातच रोजगार उपलब्ध करून देणे
- ग्रामीण पायाभूत सुविधा सुधारणा
- गरिबी कमी करणे
वैशिष्ट्ये:
- कामाची मागणी केल्यानंतर 15 दिवसांत रोजगार देणे बंधनकारक
- काम न दिल्यास बेरोजगारी भत्ता दिला जातो
- मजुरी थेट बँक/पोस्ट खात्यात जमा केली जाते
- महिलांना देखील समान संधी